ร่างมาตรฐานเหล็กข้ออ้อย กันเหล็กเตาหลอมเหนี่ยวนำออก
กลุ่มผู้ผลิตเหล็กหนุน ส่วนผู้ผลิตเตาหลอมเหนี่ยวนำคัดค้าน และกฎหมายยังไม่มีผล จนกว่าจะรับฟังความคิดเห็นและออกกฎกระทรวง
คณะกรรมการมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมอนุมัติร่างมาตรฐานเมื่อ 23 มิถุนายน 2026 ซึ่งจะไม่อนุญาตให้ใช้เหล็กจากเตาหลอมเหนี่ยวนำ (induction furnace หรือ IF) เป็นเหล็กข้ออ้อยในเสาและคานของอาคารขนาดใหญ่ ร่างนี้เกิดขึ้นหลังเหตุตึกสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ถล่มที่กรุงเทพฯ เมื่อ 28 มีนาคม 2025
ขณะนี้ร่างยังไม่มีผลบังคับใช้ โดย The Nation รายงานเมื่อ 17 สิงหาคมว่ามติของคณะกรรมการเป็นเพียงขั้นตอนหนึ่ง ต้องรับฟังความคิดเห็นสาธารณะเพื่อทดสอบกรอบแนวทางก่อน จากนั้นกระทรวงอุตสาหกรรมจึงออกกฎกระทรวง
สาระของร่างมาตรฐาน
ตามร่างแก้ไข มอก. 24 เหล็กเส้นข้ออ้อยสำหรับองค์อาคารสำคัญต้องผลิตจากเตาออกซิเจนพื้นฐานหรือเตาอาร์กไฟฟ้า ส่วนเตาหลอมเหนี่ยวนำซึ่งหลอมเศษเหล็กจะถูกตัดออก ฝ่ายที่วิจารณ์ระบุว่าผู้ประกอบการบางรายข้ามขั้นตอนการกลั่นเหล็ก
สมาคมอุตสาหกรรมเหล็ก 10 แห่ง ซึ่งเป็นตัวแทนของผู้ประกอบการกว่า 500 ราย อธิบายร่างนี้เมื่อเดือนกรกฎาคมว่าจะยกค่ากำลังครากขั้นต่ำจาก 490 เป็น 785 เมกะปาสกาล เพิ่มราว 60% และลดปริมาณฟอสฟอรัสกับกำมะถันที่อนุญาตลง 30% ทำให้มาตรฐานไทยใกล้เคียงญี่ปุ่นและจีน ทั้งหมดนี้เป็นข้ออ้างของสมาคมเอง และยังไม่มีการทดสอบโดยหน่วยงานอิสระ
สมาคมยังระบุว่าเจ้าหน้าที่ที่ทบทวนมาตรฐานได้รับจดหมายเตือนว่าอาจต้องรับผิดหากมติกระทบผู้ประกอบการเตาหลอมเหนี่ยวนำ จึงขอให้นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมคุ้มครองเจ้าหน้าที่ รายงานไม่มีคำชี้แจงจากกลุ่มผู้ประกอบการ IF
จุดเริ่มต้นจากเหตุตึกถล่ม
ตึก สตง. สร้างเสร็จราว 30% เมื่อถล่มลงหลังแผ่นดินไหวที่เมียนมา ต่อมาในเดือนสิงหาคม 2025 อัยการยื่นฟ้องบุคคลและนิติบุคคล 23 ราย ขณะที่มีผู้เสียชีวิตที่ยืนยันแล้ว 92 คน
ผลทดสอบช่วงแรกชี้ไปที่เหล็ก คณะทำงานของกระทรวงตรวจตัวอย่าง 28 ชิ้นจากซากตึก และแจ้งว่าไม่ผ่านมาตรฐาน 13 ชิ้น ทั้ง 13 ชิ้นมาจากบริษัทเดียวที่ถูกสั่งปิดตั้งแต่ธันวาคม 2024 เจ้าหน้าที่ระบุว่าต้องพิจารณาหลายปัจจัย และยังไม่ยืนยันว่าเหล็กด้อยคุณภาพเป็นสาเหตุหลัก
เดือนเมษายน 2025 Akanat Promphan รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม เสนอยกเลิกการรับรองมาตรฐานเหล็กจากเตาหลอมเหนี่ยวนำ สถาบันเหล็กและเหล็กกล้าแห่งประเทศไทยนับผู้ผลิตที่ใช้เตาประเภทนี้ได้ 14 ราย ส่วนใหญ่เป็นทุนจีน Akanat อ้างข้อมูลของสมาคมเหล็กและสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยว่า กำลังผลิตเตาอาร์กไฟฟ้ามี 4.3 ล้านตัน เทียบกับความต้องการเหล็กเส้นราว 2.8 ล้านตันในปี 2024
ความเห็นของสองฝ่าย
Atavit Suwanpakdee ส.ส.บัญชีรายชื่อพรรครวมไทยสร้างชาติ และอดีตที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม สนับสนุนการตัดเตา IF ออก เขาให้เหตุผลว่ามาตรฐานควรควบคุมกระบวนการผลิต ไม่ใช่ทดสอบแค่เหล็กที่ผลิตเสร็จ และตลอดปี 2016 ถึง 2026 มีเจ้าหน้าที่ตรวจเหล็กทั้งประเทศเพียง 5 คน
สมาคมผู้หลอมโลหะเตาเหนี่ยวนำเห็นต่างออกไป Sakchai Thanabodijirapong นายกสมาคม ระบุว่าเหล็ก IF ผ่านมาตรฐานปัจจุบันและมาตรฐานที่แก้ไขได้ และปัญหาเกิดกับโรงงานเพียง 2 ถึง 3 แห่ง ส่วน Amorn Uengsomboon รองนายกสมาคม เตือนว่าผู้รับเหมาและผู้พัฒนาจะขาดแคลนเหล็ก และถามว่าใครจะชดเชยผู้ประกอบการ สมาคมระบุว่าภาคนี้มีมูลค่าหลายหมื่นล้านบาท
ฝั่งสมาคมที่หนุนร่างตอบว่า ผู้ผลิต IF ยังขายเหล็กกลมตาม มอก. 20 ได้ และนำเข้าเหล็กแท่งเกรดสูงมาใช้ได้ ส่วนกำลังผลิตล้นตลาดโลกจะช่วยกดราคาไว้
Shanghai Metals Market ในบทวิเคราะห์เดือนสิงหาคมระบุว่าเหล็กข้ออ้อย IF ขายถูกกว่าเหล็กเตาอาร์กราว 20% และกล่าวหาว่าผู้ผลิตบางรายส่งเฉพาะตัวอย่างที่ดีที่สุดไปขอรับรอง รายงานระบุว่ากระทรวงอายัดโรงงาน 7 แห่งและยึดเหล็กข้ออ้อยไม่ได้มาตรฐานมูลค่ากว่า 384 ล้านบาท SMM ไม่ได้เรียกร้องให้ห้ามเทคโนโลยีนี้เด็ดขาด แต่เรียกร้องให้หยุดขายเหล็กที่ไม่อาจรับประกันความปลอดภัยได้
สิ่งที่ต้องดูต่อ
ขั้นตอนถัดไปที่ชัดเจนคือประกาศรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ ซึ่งกองบรรณาธิการยังหาไม่พบ ณ วันที่ 18 ตุลาคม ผู้รับเหมาควรถามซัพพลายเออร์ตั้งแต่ตอนนี้ว่าเหล็กข้ออ้อยที่ใช้ผลิตจากเตาประเภทใด เพราะหากกฎมีผลบังคับใช้พร้อมช่วงเปลี่ยนผ่านที่สั้น ผู้รับเหมาจะเหลือเวลาปรับตัวน้อย และควรดูด้วยว่าร่างฉบับสุดท้ายจะคงตัวเลข 785 เมกะปาสกาลที่สมาคมเหล็กอธิบายไว้หรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
เหล็กข้ออ้อยจากเตาหลอมเหนี่ยวนำถูกห้ามในไทยแล้วหรือยัง?
ยังไม่ห้าม คณะกรรมการอนุมัติร่างเมื่อ 23 มิถุนายน 2026 แต่ต้องรับฟังความคิดเห็นสาธารณะและออกกฎกระทรวงก่อน
เหล็กด้อยคุณภาพทำให้ตึก สตง. ถล่มหรือไม่?
ยังไม่ยืนยัน ตัวอย่าง 13 จาก 28 ชิ้นไม่ผ่านมาตรฐานเมื่อเมษายน 2025 แต่เจ้าหน้าที่ระบุว่าต้องพิจารณาหลายปัจจัย อัยการยื่นฟ้องบุคคลและนิติบุคคล 23 รายเมื่อสิงหาคม 2025
เหล็กจะแพงขึ้นหรือไม่?
ผู้ผลิตเตาเหนี่ยวนำเตือนว่าจะแพงขึ้น ขณะที่สมาคมเหล็กชี้ว่าไม่ โดยอ้างกำลังผลิตล้นตลาดโลก Shanghai Metals Market ระบุว่าตอนนี้เหล็ก IF ขายถูกกว่าราว 20%
แหล่งข้อมูล
- The Nation: IF steel producers oppose proposed overhaul of rebar standards (17 สิงหาคม 2026)
- The Nation: Thai steel groups demand action over legal threats in TIS 24 review (17 กรกฎาคม 2026)
- The Nation: SMM urges tighter controls on low-quality rebar across Thailand and ASEAN (15 สิงหาคม 2026)
- The Nation: Industry Ministry to ban IF furnaces over poor steel quality (24 เมษายน 2025)
- The Nation: Prosecutors charge Premchai and 17 others over SAO building collapse (7 สิงหาคม 2025)
- Pattaya Mail: Inspection reveals 13 out of 28 steel samples from collapsed building did not meet standards (2 เมษายน 2025)
